Theologicam contra Calvinianos exercitationem de distinctione Voluntatis divinae in antechedentam & consequentem... praieside...Baltasare Bebelio

THE

WILUAM R. PERKINS

LIBRARY

OF
DUKE UNIVERSITY

Rare Books

Juvante Trimnol

Theologicam contra Calvinianos
EXERCITATIONEM

DE

DISTINCTIONE

Voluntatis Divinoe in Antecedentem &
Confequentem

Divina Favente Gratia
PR^SIDE

Viro <z%Caxime Reverendo , oAmplifimo at%

Excellentijsimo

DN.BALTASARE BEBELIO,

SS. Theol. Do&. & Prof. P. Celeberrimo, Summi
Templi Ecclefiafte & Infpe&ore Collegii Wil-

helmitani Graviflimo , Praceptore ac Patrono fuo
fanc"te pieque Venerando.

Tublice examinandam proponet

BALTHASAR GEORGlUS ecfytttMMt/

Gunzenhufanus.

Ad Diem^.Menf Septemb.

sARCENTORATI,

Typis JOHANNIS WlLHELMI TlDEMANNI,
"~ANNO M. DC. LXXil.
ti

/

jMMi

********************•'*********************
Ss^ ^ V»> Vs^ ^ ^ <o> ^ V^j ^ ^ Vs^ <©> 'O) <ea, Se> ^ ^^ Vss ^ V»> ^

\n Nornine SS. ac Indwidua Tj-initatis !

Praeloquium.

QUanta fit Dei bonitas, quam in eflfa-
bilis ac inenarranda prorsus erga nos miferos
benevolentia , quamque inexhaufta ipfius
euT»!iofi*kU,falvandi voluntas , praeter clarifHma utrius-
que Teftamenti teftimonia demonftrat KwpontJ* Catho-
lica , quam infinuat nobis dile&ifllmus ipfius Dei filius
in illo totius Evangelii compendio aureo, Joh.3. 16.
Sic Deus ejrc Terminus hujus xar^ixUf eft t» <roSr!vau , i n fe-
lutem aeternam terminatus. Nimirum , ficut , quis-
quismorfusfueritaferpentibus,fi ferpentem aeneum
afpexerit,vivet,Afc/»-2i. S.Itaomnis indifcriminatim,
qui fide afpexerit Chriftum mundo in vittimam do-
natum,vivet in aeternum. Adhunc terminum fer-
tur Voluntas divina , quse antecedens htc ejr ordinata
inrelligenda eft,non confequens, nonabfoluta,quam
intellc&am volunt Calviniani. Cujus Diftin&ionis
(qua nimirum difiinguitnr Voluntas Dei in antecedentem
& confequentem ) cum magna fit Neceffitas, nec minor
illius dextre acceptae& vindicatae uxilitas, nobis per to-
tumfere Phanomenon.VlL Hodof Chrift. Dn D.Dann-
havveri b. m. infinuata 5 Sic eam, ( quantum quidem per
ingenif vires licuerit) explicare& vindicare conftitui,
non ut arTerrem omnia , qua? undique conquifita ad il-

A z lam

-4^)4(S<*-

lam poflcnt comportari j fcd ut illam a quorundam ab
adversa parte ftantium , fimpliccm ,abfolutam , inevi-
tabilcm & irrefiftibilcm Dci voluntatcm defenden-
tium, maxime rccentiorum , obje&ionibus vindica-
rem , probaremque , rt&e Dlfltnctionem tUam tn

negotio falutis noflra adfcribi trtbuique Deo.
Hoc cum bonoDeo praeftiturus,qui fimplicem veri-
tatem verbo fuo declaravit,fub clypeo gratiae & volun-
tatis in Chrifto patefactx , totam hanc Diflertationem

duabus includzmjetftonibus , quarum £xegeti-
carn unam , alteram verb vocamus Elencbtkam ,
quaeadverfantium ,atque inter illos maxime Arnoldi,
eontraquemprsecipueagendum erit,fentcntiam pro-
ponet,cum rationibus, quibuseam cofirmafTe fibi per-
fuadent. Coucludetrationumiftarumlevis&brevisj
fcdevidens difcuflio^iievotaqueproviribus divinitus
conceflisprecumcxojnatio. SitErgo

Secftio Prima.

EXEG4ETICA.

§. i.

DUpIex nobis antc omnia in hac noftra Settione moven-
dus & e vol vendus Controverfu Status : i. An fit ? & 2. Quidfit ?
Nosquaeftionis quidfit ? probationealio refervata,& paulo in-
feriusaperta, jam de quaeftione anfit* disquirimus: Annimt-
rum recle DEO adfcrtbatur voluntas Antecedens & Confequens.

§. 2. Nosquae :tumaflirmamus&quaeftionishujusAf-
firmntivae fundamenru fequenti huic fyllogismo indud imus :
Qc : Omnium hominum,qui per peccata in aeternum exitium
fe praecipitarunt, eft mifertus,& hunc in fmem etiam Redem-

ptorem

ptoem mific omnt bushomimbtts , ut omnes redimeret \ Vult
autem,ut falventur homines fub certa mediorum 7*1« &or-
dine, nimirum utcredant ^videns tamen, quodquidam ho-
minesnon credant fedmediafalutisrefpuai t,atque ita ipfb-
rum (ahitem non vult, illi recte adfcnbitur Voluntas Ante-
cedens& Confequens ( Antetedens , qtu antecedit intuttum fidet
& incredulitaUs^Confequens^qtu eundem fequitur ? ) Atqui Deus. E.
M I N O R per fingula membra Nobis erit probanda :

§• $. Quod Deus voluntate fua Antecedente omnium
hpminum falutem (erio intendat , praeter clarifTima fcriptu-
rae loca alia,utpote Ezech.18, 23. c. 33, 11. 2.Pet. 5, 9. vel unicus
locus 1 Tim. 2, 4. ad probandum hoc noftrum aflertum erit
(UfTiciens : Ses<,inquit Apoftolus, ft&vT&f «frdjwB* $£a« aadvvtu

Kcu «V | vtyvortv AM^HAS eAd«V.

§. 4. Habemus hic (1.) VoluntatemDei , quae intelligitur
feria & efficax , quantum ex parte Dei, ade6 ut rllium Redempto-
rem miferit , & tum propenfione animi naturali , cum libera
determinationenosialvosfacere velit. (z.) objeclum voluntatis
Divina perfonale , quod funt omnes homines , voce orrnis non
liaj^itKas , fed vhvfuya.-tiMs (umta. Nam illos vult falvari
Deus, pro quibus oiferendae (unt precum Sc dcprecationum
hoftiae j pro quibus Chriftus factus eft vi&ima , kvt?ov drtU
Kvrpov ; quos vult ad veritatis agnitionem pervenire. Conf,
Matth.i%y\f}.Aclor. 17,30. Efa.6$,i. Atqui omnes. Marc 16, 15,
16. E. (j.) Objeclum Voluntatis Keale ,quodeft (alus nempe $*-
rhualis & coetejlis , quam (blam coniequimur agnitione verita-
tis,& cujus participes reddimur Chrifti Mediaroris acquift-
tionc&merito. (4.) Medium ad falutem , quodeft agnitioveri-
tatis.Joh.tf, 40. 014,6. c 17,3. 2. Cor. 2,14,16.

§. 5- Varie hunc locum clailicum torc]uent& distor-
quent adveriarii , quos notavit Beaftts Dn. D. Dannhavverus in
Hod m.fua Calvm. Phunt. Vll. r^.1435. Pifcator in fcholiis& ob-
fervationibus fuis (uper h. I. p. 1232. per ^dflat , omnes , intelli-
git 'sre.flrJuiTHt, omnis generis homines , non fingulas homi-
nuni perfonas. Ratio,quamex uberibusCalvinihaufitve-
neniiuga ifte,in formam redafcta erit haec: Jlli funt divina

A 3 volun-

voluntate falvabiles , pro quibus orandum. At non orandum
cftpro fingulisgenerum,nominatim non pro reprobis , quos
& Chriftus exclufit Joh.17,9 & nos excludere debemus 1. Joh»
5,16. ly. i.adLocum Joh.17, 9. Confequentiamhanc:(Non
oravit Chriftus tunc in precatione wsoctyavlf* j non oravit eo modo
acfinepromundo. E. nunquam,J

§. 6. Negando. VerbaenimChriftic. 1. de aclnrogm-
di particulari funt intelligenda y Non rogo pro mundo , inquit
Saivator,/?//. hoc tempore, nunc&in hac oratione fpeciali , hoc modo
ac fne. Oratenim pro fuis fidelibus, ut in agnita veritate &
concordia ferventur; oratut Pater illosametj quomodo ve-
r6 fic oraret pro Idololatris , pro rebellibus , & iis, qui fceptro
verbi regio graves nuncios pacis perfequuntur. Alias rogac
etiam pro mundo Ef.21. i.c. non converfis, ut convertantur j
rogat pro crucifixoribus ignorantibus Luc. 23, 34. Suosque fi-
deles pro inimicis fuis rogare jubet. Plura vid. in Hodof. chrift.
edit. poft. Fhcen. S.p.m. 722.

§. 7. Ad alterum locum ex 1. Joh. $, 16. ty. Iterum Neg.
confequentiam ,cum nonfequatur;Non orare debet is,qui do~
no difcretionis e/?praeditus, pro eo, qui peccat ad mortem, h. e. pecca-
tum in Sp. Santtum, in/enfu compofito , quatenus in tali peccato
adeoqueipfa falutis repulfa contumaciflima manet. E. Nulli
Chriftiano pro ejusmodi peccatore in fenfu divifo orandum.
Nam ficut Dominus t»V *mnss qua tales , in actu aV.r/«ic con-
tumaciter perfeverantes nonvult voluntate conftquente &
Judiciariafalvarii itanecvultorariproiis,qui(ut^«/?/«/« lo-
rjut atnat Serm.f?. de Temp. ) adverfus iftam gratiam, quarecon-
ciliati funt Deo , invidentiae facibus agitantur.

§. 8. Diftinguunt alii cum Crocio tnter Velle approbandi &
efficiendi: alii cum Chamiero inttr ivet?irlajv & ivloKtcw : alii aliter.
Veriim omnes hae opiniones a veritate nimium quantum! ab-
errant. Chamieri nugatio circulatoria eft. Cedo enim lo-
cum , in quo iva.?iri* dlvina ab XvIokIcl diftinguatur. Quod
Deus praecipit, ad id promiflis auxiliis efficac:bus etiam fti-
mulat , juxta illud iv m&vti ^tvn Sis3in omni verbo Dei vivet
homo, Matth. 4., 4, h. e. omne praeceptum divinum comitem

habet

habet bcnedittionem divinam ineos , qui praecepto non funt
gravesjarqueita Deus hominemvult «ra^w, utetiamrwfw,
vult eum & fervari & fervare.

§. 9. inligniterveroerrat Chamier,d\im rafav-Sc o-abnvau
tanquam dvliKH^.ivA habet. Quis dabit tra^kv^a &vw Ses <r<v-
fyvT&i Mattb. 18, 11. i.Tim. 1, 15. cap. 4, 10. falvatiopafliva prae-
fupponitactivam. Patrem aegrum fanari amorbo,utiDeus
non piaecepir, ita necpromifit ;at isDeus,qui perosPetri di-
xit , <ra$nli, ftatim addit promifla crKcacia & manum auxilia-
tricem. Aclor. 2, 39, 4.0. uti alias,fiquis Magifter imperet difcen-
da, non tamen juvet difcipulum in difcendo>exofus potius
eft quamaudiendus. Ita Deusnontantiim vult nos noftram
velle falutem,fed etiam ipfe vult& ferio noftram defiderat
falutem.

$. 10. Erroribus hifce anne&imus etiam illum Petri Stri-
gofi Bonaventurae Commentatoris, quem citat Dn. D.Miiller
in Theol.fua Scholaflica p. m 158. qui fuper noftrum Iocum Pauli-
num commentatur , quod Paulus ita de chrifto homine loqua-
tm ,<\\i\ fecundum Vohmtatem humanam tantum velit omnium (a-
lutem. Cujus errori opponimus , quod Voluntas Chrifti in
negotio falutis non difcrepet a voluntate & confilio Patris
Cceleftis Joh.V,io.cap.VHI,a.o. Quinimo Deus eft ipfa chari-
tas, quomodo E. Humana Chrtfii voluntas propenfior efle poteft in
falutem,quam Dei ? l.Joh.q., 8. veriflime inquit Ambrofius:
Dei&Chrifii una e/l voluntas in falvandis hominibm.

jf. 11. Reftat denique noftra,quam fliper I. cit. fovemus,
fenrentia, quae talis, quod Deus Voluntate fua Antecedente omnes
hominesvelit falvos. Voluntate vei6Cow/^</«f»^nonnifieos,qui
finaliter fint credituri.

§. 12. Quantum ad 2. Membrum Min. propofit : de Volun-
tate Dei ordinata, quod falutem omnium Deus velit cum certo
ordine, nimirum ut credant ^\indzx\ii illa apertiflimis fcri-
pturae locis , Joh. 2, \6. Marc. 16,16.

§. 13. Quod. 3. ideo quorundam falutem nolit , quia nvn
credunti conftat itidem excit Iocis Joh.^.Marc.16.

§. 14. Majorem quod concernit, ll la negari non poteft,
c^uiaiila voluntas,cjuaDeusvultomnium hominum falutem,

Schunc

u ■ — — — II ■■' ' 'J - ' '■ ■—

&huncin finemfilium fuumomnibushomintbus inRedem-
ptorem mittit, antecedenter fe habet ad eam,qua , ordine ab ipfi
pojito > concludit denique hos vel illos,quos videt credituros»
(e velle falvari. Utque res fiat clarior , juvat Ordinem Divmi
decreti uberius declarare, quem ex fcriptura facra debemuscon-
cipere de negotio falutis noftrae.

§. 15. Notanter diximus r quem debemus concipere ex fcriptu-
raficra. Quodenim inDecreto& VoluntateDivina non de-
turprius& pofterius,neutiquam negamus ; Scriptura S. auteni
fefe accommodat ad ingenium noftrum.cum nos non polli-
mus,uti Deus,omnia unoattu fimpliciflimo concipere&pe-
netrare. Expofuitigitur nobis SpiritusSanclus ordinem decre-
ti Divini , prout a Nobis debet concipi. Sic 4«ao>« in (criptu-
ra facra,qua Deus hunc vel illum hominem elegit ad vitam
aeternam inaeterno fiie decreto,non eftprimusa&usinfigno
rationis noftrae , adeo ut erret,quicunque non concipit ali-
quem priorem aftum. Diciturenim expreise inScriptura S.
quod Uhoyh fit fa&a Ka.ro. vrfoyvaxriv , fecundum praevifionem
1. Fetr.i, 2. Rom. 8,29. praevidit autem frfonwtKoro.s Ephef.i, 12.
Porr6 dicitur Eph. 1, 11. Rom. 8, 28. & 1. Tim. 1, 9. quod iKhoyn fit
facta Ko.ro. ^fo^Krtvj «sfiswtt autem illa eftnobis in Scriptura
Sacra revelata perChriftum 2.ri»M,9.&haeceft. Jguicunqm
eredit ,/atvus erit , Marc. 16, 15. Joh. 3, 16. Sequitur igitur ,
<BfoSi<rtv in figno rationis noftrae praecedere & vfoyvoatv & !**.•-
yh» Etoptime decretum Eleclionis fecundum ea,quaepraenota-
ta fiint a nobis, concipitur Syllogifmo aliquo, ubi Ilftote-is nobis
fiftit Majorem-, Tlfoyvao-it Minoremt & \KXoyn Condufwnem, forma fe-
quenti: Quicfinaliter credituri funt in Clmflum mundiRedemptorem,
eieclifunto ad vitam &ternampr& illis, qui nonfunt credtturi Hnaliter.
AtquiPetrustPaulus,Johannes&alij. E. Conf, TheoLPoftuD.Koni-
gijp.m.u6.

§.16. Eftautemadhuca&usaliquisdecreti Divini,quem
concipimus ante omnes hos , qui notati funt , & eft affeftus pri-
tna commiferationis ergalapfumgenus humanum,qui antecedit ipfam
<Bfi$wtv, quoDeus, antequam ordinem pofuit , fecundum
quemNos falvari voluit,decrevit omnium hominum mife-

reri

i - - — • — —

reri,& media falutis efHcacia omnibus ordinare. Et hoc De-
cretu eft Voluntatis antecedentis,ol\ixexpomtu.mohisEzech.^yiZ.
i. Tim. i, 4. Voluntatem Confequentem vocamus > quae fiftitur in
conclufione in ipfa iKXty*. Ita nosdocet1frr//>f«r* Sacra -, unde
impium efle oportet,qui voluntatem Dei Antecedentem gra-
tiofam impugnare non veretur.

§. 17. Soluta brevitcr quaeftione anjit ? ad quaeftio-
nem qnid fit\ progredimur. Diffentiunt hic a Nobis ScPon»
tificij & Calviniani. Jlli in univerfalitate quidem voluntatis
Antecedentis nobifcum confentiunt , in e6 vero, quod confti-
tuerit Deus ordinem,in quo homo confequi debeat gratiam &
vitam aeternam a nobis diflentiunt. Concedunt alii , quod
Deus fecundum VoluntatemAntecedentem coniKmeritcmide ordi-
twnfujficientem, fed «0» omntbus applicandumy diftinguentes intet
gratiam fufficientem & ejficientem , nmulque aflerentes , quod JlU
fatis potens quidem lit ad hominem convertendum , fed in
tempore applicationis non omnibus applicetur. Nos diftin-
ftione illorum alibi aMagnis noftrisTheoIogis & imprimis
D. Meifn.b. m. in Anthrop.fua Sacra refutata & deftrufta,ordinem
iftum ad omnesaequaliter pertinere,firmiterftatuimus.

§. 18. Calviniani ad aliud Antecedentem , ad aliud etiam
ie\\r'\r\gir\tVoluntatem Confequentem , citante ipforum fententiam Dr.
Hiilfem. in Brev.Supplem. cap. 2.pag. 100. & inter illos nominatim
Ludovici Crotii , qui Voluntatem Antecedentem ad fidem , quam
homo habeat ex viribus naturae ; Confequentem ver6 ad abfo-
lutum Decretum tquoplerisque Deus non vult dare fidematque
ficadfidemaDeo vel dandam vel non dandam refert. Sed
falluntur &graviter hic errant Calviniani, ciimgratiofa illa
Divina Voluntas mediis fufRcientibus & efficacibus ftipata &
initrudta non inaequaliter ad hos vel ilios , fed aqualiter ad
omrus omnmb 00/w/«wextendatur, nequeetiamNosrf«^illas
Volttiones circa unum idemque & uniforme objeftum fibi invi-
cem opponamus. Prior enim voluntas Dei verfaWur circa
hommzm, quahomo */?, non habita ratione circumftantiarum
in objefto', Pofterior veroattendit circumftantias&verfatur «>-
<a hominem» Queft velfidelis & obediens , vel incredulus & inobedi-

B ens.

»&$)io.fe?%~ .

ens. Sic Antecedente voluntate Deus vultomnes hcmines falvare,
fi credant. Si vero non credant, vulc eos damnare Voluntate Con-
fequente. Itaquc diftincl<& quidem , non tamen contr.iru func vo-
/«wte/w,quia> licet volitum, quod Deus confequcnter vult,con-
trarium nt ei , quod eft volitum voluntate Antecedente , quorum
unumeft /<*/«* ,alterum damnatio jtamen volitio non eft concra-
ria propcer diverfam rationem objefti, fecundumquam volunias
antecedens& confequens diverfumvelleanobisdicimtur.

§. ip. Nobis igitur {ut noftram aperiamus mcntem) Volun-
tas Det Antecedens dicitur, qua Deus bene vulttoti mundo Jive
humano generi five omnibus hominibus , mifso in hunc mun-
dum filio & per praedicationem Evangelii manifeftato Sc ob-
lato» uc per hdem in ipfum falvi fianc, Joh. 3,i<5. l.Tim. 2,4.
2. Pet. 3, o. Mattb. 1 8, 37. E%ccb. 1 8, ult. & cap. 33, 11. Confequens Dei
Voluntas diciturea,qua Deus credenres in Chriftum ex gracia
recipit&falvac} incredulos aucem & impcenicences jufte pu-
nic, Job. 6,4.0. cap. 3. v . ult. Marc. 16, 1 6.

§. 20. Negamusverb^VoluntatemDeiAntecedentemtfkdQ-
fiderium aliquod inefficaxauc afFettum fimpliciscomplacen-
tiae, qua quis rem , quae fibi placet , & quam in fe amat non cu-
piat errtcere,aut confequi , adeoque nec mediis ad hunc finem
ducentibusutivelit;fed voluntatem dicimus efjicacem, qua
Deusfalutem hominum ardentillime defideratam etiam efTT-
cere,ac per media fufficienria ac efficacia confequi ferio inten-
dit. Dijferentiam, qua differc haec voluncas Antecedensa Con-
fequente, damus hanc : quod in ilia fpectetur (alusfub ratione me-
diorum, quatenus haec ex parte Dei omnibus hominibus ordina-
ta func : in bac vero fpectatur eadem foiusfub ratione mediorum,
m quantumea ab hominibus velfine obftaculo admittuntur,
vel obiceobje&o non acceptantur. Haec uc melius percipian-
tur obfervamus

jT. ^yu I. Quod Antecedens Dei Voluntas fpeclecur in D EI
confilio, <flj|nittendo inmundumfUio,&per Evangeliumma-
nifeftando,e6fine,«/ homines in ipfum credant,8c ita lalventur;
Confequens vero Voluntas refpicit ipfos homines , prout confi-
lium illudDei in Evangeliopropofitum velample<ftenrur,vel
abjiciunt.

§• 11.

■ I II» I I — I I ■ ■! — — «^— 1 — ■ I L

$, 11. II. Voluntas illa Dei Antecedens & Confequens non eft abfb-
?utum > (implex & praecifum Oecretum , de his neceifario Sc
fimpliciter falvandis, illis vero damnandis,absque refpe&u
Chrifti , Evangelij & fidei 5 Sed eft Voluntai ordinata & determinata
:erta ratibne &: modo » feu limitata certa medtorum 70%* ad falu-
iiemducentium. Nam in Voluntate Antecedente continetur univer-
falis illa Dei dtlectioergk totum mu.nd\imJohan. 3, 16. umverfale
Chrtfti meritum & fatisfa&io, i.Joh.i, 2. praedicatio Evangelu&
generalis vocatio hominum Matth. 28, 19. Col. 1, 2$. quae funt cau-
fae falutis noftrae , principalis meritoria & infirumentalts offerens ;
In voluntate vero Confequente attenditur applicatio iflarttm ad
homines ,quae fit percaufam Inftrumentalem recipientem five
apprehendentem nempe/tfr fdem. FallitE. argumentumillud
Adverfariorum : St DEUS vellet omnes &fingtdos falvos fiert , omnes
etiam falvarentur. Negaturenim Connexum , quod non diftin-
guit inter Voluntatetn Dei abfolutam & ordinatam. Non enim Deus
vult abfolute omnes homines falvos fieri , fed hoc ordine&ratio-
ne,ut per Evangelium ad agnitionem Veritatis perveniant, &
vera inChriftum fide juftificentur,i.rw».z>4. Quemordinem
cummulti negligant ,quidmirum, fi non falvantur omnes?
Qui enim credunt ,falvantur; qui non credunt , damnantur, Marc.16,16.

"■ $. 23. Not. III. quod Voluntas Antecedens fit liberrima,
Confcquens ver6 aliquam includat obligationem , fi non Juris
tamen Veritatis. Jlluftremus rem exemplo : veniant rebelles,
promulgata antecedente voluntate Magiftratus,gratiam deprecan-
tibus promittentis , & jufto tempore deprecentur , tum uti-
que Magiftratus ( nifi mendax audiri velit ) ad condonandum
obligatur, annon hicFfl/ttwf^Cow/fyamincluditobligationern?
licetantepromulgationem voluntasMagiftratus antecedens fu-
erit Iibera,necadcondonandum rebellibus obligata. Parili
ratione Deus,fa&a promiflione,fe in Chriftum credituris&
in hac ipfa fide ad finem usque vitae perfeveraturis, daturum
effe vitam aeternam , obligatur utique finaliter credenti dare
vitam, fi non exjure tamen exveritate , Rm.1^,8. ut Verttas
fubfiflat.

§. 24. IV.RationeO^Vfl* aliquid difcriminis efTe dici-

B 2 mus

-&®n(S&r \

mus inter voluntatem Antecedentem & Confequentem •, Voluntas
Antecedens pro objeclo non habet , nifi bonum , non malum : Con-
fequens etia malum, fcWicct pcvn<e,mortem & damnationem. Summa
Voluntatis Antecedentis haec eft : Vult Deus ex immenfa miferi-
cordia mittere filium fuum in carnem , ut pro peccatis humani
generis fatisfaciat : Vultadipfum vocareomneshominesper
Evangelium,utipfum audiant,& in ipfo habeant vitam aster.
nam : Summa Voluntatis Confequcntis haec : qui in Chriftum cre-
dunt, falvantur : qui non credunt ,damnantur. Unde appa-
ret , quod Voluntas Antecedens velit oom\m fub certo ordi-
ne^certaque conditione {fenfu orthodoxointellecta) in nobisim-
plenda & praeftanda ', Cor.fequev.s vero etiam veiit malum pce-
nae,mortem&: damnationem,in quantum fcilicct mediaper
Voluntatem Antecedentem homini oblata,obice objefto,non
acceptantur. Scilicet: Si noncredideritis^condemnabimini
moriemini. Deusnon vultmalum, V o\umz.tt Antecedente, nec
facit malum culpae } fed praefupponi»:, quo praefuppofito , vult
malumpcena» confequenter. Sic tuti fumus ab errore fupralapfa-
rwr«w,qui voluntatem damnatricem , ftatuunt, antecedere
peccatum j contra quos firma haec noftra ftat affertio , quod Vo~
luntate Dei Antecedente nullius hominis damnatio intendatur.

§. 15. V. Notandum etiam contra Crotium ( qui Objettum
voluntatis Antecedentis etian? facit incredulos; Confequentis Tolos
clectos) quod \o\umzs Antecedens & Confequens etiamadunum
a\ic\uod ob)e£lum per/bnale feu Individuale referantur,quod pro-
bamus exemplis : Sic Voluntas Dei Antecedens eft : Volo , Petrum
falutem confequi in Chrifto,fi in fidead finem usque vitae per-
ieveret : Confequens efthaec: quia autem Petrus perfeveranter
credit ; Ideo volo ut falutem in Chrifto confequatur. It. ju xta
voluntatem (uam antecedentem vult Deus,yw/4whabereinChri-
ftofalutem ,(i finalitercredatj Confequens voluntas verfatur cir-
ca eundem Judam; cjuia fcilicet Judas non finaliter credit in
Chriftum , fed prolapfus in defperationem perit : F. Volo
Judam falutem in Chrifto non confequi.

§. z6. VI. Notamus dcnicmQ ex Hodo/bpbia pag.f$i(quod
etiam pautb fuperiits cina §. 18. pauits ex occafione notavimus) cjuod

unum

m i i i iii " ~ " '

unutn i\\ud idemque Objeftum poflit& debeat diverse confidera-
ri , ita ut Voluntas Antecedens confideret Objeclum illud fine rejpeclu,
prout vel creditivcl non credit ,/ed prout credere debct> &
ita nude hominemconfideratj Confequens vero voluntas nonnu-
de cofiderat hominefed cum rejpectu vel fldei,vel incredulitatis.
Si idzmObjeclumtiX wftatufdei, tum Voluntas Confequens ver-
fatur circa id falvandum , Si in flatu incredulttatis , tum cir-
ca idem Objeclum verfatur > ut damnandum. Atque ita Objeclum
ipfum lndividuale feu Perfonale cumrefpecluad id objettum con-
fundi non debet» Hacten us de Seciione Prima Exegetica j fequi-
tur

Se&io Sccunda.

& quidem

ELENCHTICA.

A Rrodunt vero hanc Diftinclionem VoluntatisDivinaein
'*** Anteccdentem & Con/equentem Synodales Dordraceni,quo-
rum rationes citat Beatus Dn. nojler D. Dannhavverm in ftpius citata
Jua Eodom. Calvtn. p. m. 14 5 2. Fhant. VII.

§. 2. Rejiciunteam etiamauthoritatefuperiorumj^».
Ttfcator > Maaovius, Eenricus Altingius, Wendelinus^ quos notavit
fummeReverendusDn. D. Calovius,Syft.Th.t.2.p.45i. It.
Rivetus, contra quem difputat Hodofbphia noftra Chriftiana
p.529. h.Arnoldus in fcopisfuis difto\ux.iscontr& HenricumEckar-
dum,SS. Thcol. D.& Circuli A/denburgenfis Superintendentem quon-
dam Generalem; cujus argumenta,quae videntur,potiora pro vi-
ribus ingenii examinare & ab exceptionibus Adverfarii or-
thodoxam Tbeologi noftri fententiam vindicare, noftri erit
inftituti.

§. 3. Noftri inquit Arnoldus p. 271. hanc voluntatis Dei
diftin&ionem evertunt argumentis fequentibusn. Voluntas
Dei , cum fu ip/e Detts , nulla re ejfe pojlerior potesl -, Confequenter illa vo-
luntas,qua omnimode eft antecedens ,nullo itwdo contradtftinclum mem-
brum confequentts habere poteft. Argumentum erit tale : Obj. 1.

B 1 Qaic-

'-eofliwiKfr-

Quicquid eft ipfe Deus,illo non poteft dari priusvel pofterius.
At voluntas Dei. E. ty. i. Quod Ma joris Confequens non fim-
pliciter concedatur , manifeftumeft exfupra di&is. 'E*ao>» De-
tretum Eleftionis ab aeterno fa&um fine dubio quoad rem eft ipfe
Deus, &tamendiciturillafacT:a,Jt<*T<t <tzeoyvu<nv ,\.Pet.\iZ.Rom.
2fZ9.lt.Ka.Tei 'Tsfoteetv, Eph.i,u. 2.\Tim.iy<>. Poffetetiam «*/?*»-
iu loco afferri perfona aliquadivina, v.g. EdiusDei ,qui eft ipfe
Deus , &tamcn daturaliquaperfonaprior,fc. prima. Sic etiam
ipfi Reformati concedunt nobis, decretum Elecltonis ingredi fi-
dem noftram , fed tanquam effeclum, quod prius Deus decreve-
rit quosdam homines ex abfoluta tviWaad vitam aeternam de-
ftinare &utordine id Rztfalva juflitia y#4,decreviffe filium fu-
um pro iis dare,&fidem illisconferre,perquamfalutemadi-
pifcerentur; annon ibi decretum dandifidem concipitur utpofteriust

J. 4. Ut igitur Major concedatur; Diftinguendum (1.)
Inter prioritatem ejr pofterioritatem ratione temqoris l. realis
exiflentu ,& ratione originis, ordinis , veoyvatrioe, confideratam ;
Quicquid eft in Deo ,nihil habet prius 1. pofterius fcil. ratione
temports velYealis exiflentu\dzti tamepoteftaliquidprius vel po-
fterius ratione originis , ordinis , Tr?oyva<no>f. (z.) Dift. Inter
prioritatemejrfofterioritatem alicujusrei, quse Deo aflingi-
tur a parterei,&c<\\ixmanuduftufcriptura adcaptum noftrumfe-
fe accomodantis , &*V3f«™w^urloquentis,infignorationis
noftraeconcipitur. Praemiftis hifce diftin&ionibus ly. 2.Ma-
jorem ita reftringendo : Quicquid eft ipfe Deus , illo non pot-
eft dari prius & pofterius quoad rem & ratione temporis vel realis
exifleniu. Tranfeat Minor , & reftringatur fitnili modo con-
clufio,&nihilindeconcludeturcontra nos,quiafaltem prius
ac pofterius hic efle docemus rationewd/«w decretoru Dei, prout
manuducente fcriptura facra nos illum concipimus & conci-
peredebemus.

§. 5. Excipit^rwo/rf«* c.l. pernoftram diftinftionem ie-
qui , non tantum ordine , fed etiam tempore voluntatem Dei
Confequentem effe pofteriorem. Ratio, quia conditio fit pofte-
rior. i^. Dift. Intcr Conditionem,qt. confideratur in aterno
Dei confilio vel decreto , & prout confideratur , qt. eft ab bomine im-

plenda

— ■ 11

plenda. Etfi (otutttio in tempore demumfueritimplenda,erat
tamen ipfa pofita in <x.tcrno ftto decreto volumatisantecedentis.Jn-
ftas: interim voluntatem Confequentem tempore efle pofterio-
rem , fi confideretur ratione Certttudinis,c\im VoIuntasCow/tf/o-
nata maneat incerta 8cinde:eminata,donecconditio}mb quaquis
aliquidvult,vel impleatur vei infringatur. iy. VoluntasCow-
fequens manet &uma , etfi conditio in tempore fuerit implenda,
quia ab aeterno conditionis impletionempraevidit; &manct
etiam»rM& determinata , quia tnfalltbiliter praevidit, quae
praevidit. Plura vid.inferius fub ty. ad Obj. 6.

§. 6. z. Pergit Arnoldus cit. lib. pag. 271. §. 41. Objiciendo:
Deum, mquitjnutabilem ftatuit haec diftinttio ; quia }fiDeus vo»
luntate antecedente omnes , & fingulos voluit falvos ,fi omnes & fingult
iredcrent;poflmodum autem, cum omncs & ftngulos credtturos nonvide-
ret , non onines voluitfalvos ,fed quosdam tantum } atque ea propter vo-
luntatem umverfalem ad quosdam tantum reftrinxit ; quis mutabilem
Dei voluntatem non palpet?

§. 7. Sed quis nugas tuas & ineptias; Arnolde, non pal-
pet ? palpabimus eas , fi reda&a fuerit ratiocinatio tua in cer-
ram figuram fyllogifticam : Q^ Voluntas omnes &fingulos voluit
falvos, fi omnes &ftnguli crederent -,pofbnodu vero (umotmies&
fingulos credtturos non videret , non omnes voluit falvos , fed quosdam
tantum , atque eapropter voluntatem univerfalem ad quosdam tantutn
reftrmxit , illa Deum facit mutabilem. Atqui Voluntas Dei Ati~
teied. omnes Sc fingulos: Confequens quosdam tantum voluit fal-
vos. E. iy. h Ad Min Diftinttione noftram in alienam lenten-
tiam detortam effe. Falfum enim efl: (t .) quod nobis affingi-
tur, per voiuntatem fuam Antecedentem }Deum omnesvoluifie
fdvos,// crederent omnes ; Falfum etiam (i j quod poftmodum,
ciim omnes& fingulos credituros non videret,fedquosdam
tantum , propterea univerfalem iuam voluntatem redrinxerit-yfed
manet immutabiits voluntijs Dei Antecedens in perpetuumjftat
wiiverfalis hic affeclm prtma commiferaitonis , quo Deus falutem
omnium hominumardentiflime defideravit, & defideratam
ctiam efficere,ac per media fufficientia & erHcacia confequi fe«
tibmtzndit juniverfalis hsec benevolenttaDQi nontollitutpervo-

iuh.a-

*2; «*.(§»

hntatem juftitiae Confequentem , qui aliquosnonvultfalvari,ni-
mirum eos , qui meritum Chrifti non apprehendunt ;tw* **t-

57* 7*>V VIUV T« £6K JMW*P>lfr« i RflW. J , J. . " j

§. 8. meptuCalvimatu inde oriuntur,quod cogttent de

w/twMft Dei Confequente , antequam concipiant voluntatcm Dei

Condttionatam &ordinatamiol\iid primo *ty5/«M quadam w/««-

f^ Deus voluiftet omnium hominum falutem ; qua concepta,

ftatim concipiunt voluntatem Confequentem ; & hoc inde fit,

quianunquam non in conceptufuo habent abfolutum aliquod

decretum. Quod ft admitterent , Decretum Dei de falute noftra

fa£tumeffe intuitu meriti chrifli&fidei illud apprehendentis ; ft-

biprofefto aliquam Voluntatis 1. decreti Divini mutabilitatem non

imaginarentur. Nzmideo Decretum Deiprius k\x antecedens non.

eft mutatum per Confequsns, qUod dicitur IxAfpiir fpecialiter di-

£tae , quia non fuit abfolutum , fed ordmatu & conditionatum.

(2.) Peflime Calviniani in Propofit. Mw.confundunt volunta-

tem Dei ordinatam cum conditionata : Propofitio illa , quae fidem

prsefupponit, eft ordinata ak^ox loquendo , non conditionata:

itaenimfefehabetilla : Volo omnes drfengulos /a/vari}fed

hocordine, ut credant jnon autem,yi credant j Non dicimus,

Deum decreviiTe falvos facere omnes homines,y* credant,kd

ferio veile,ut omnes homincs credavt,8cha falventur.

§. 9, Nos itaque in Voluntate Dei Conditionata exprimenda
notanter dicimus , quod conditio non fit apponenda fidet,
quae proprie loquendo non eft conditio a nobisimplenda, cum
fit donum DQi'jJoh.6,i6.kdreaihs voluntasDtitonditionata ita
a nobis concipitur : Detts vere nobis vult Spiritum San-
fium darefi medijs divinitus ordinatis utamur : Verbodr
facramento vult omnes falvos drfalutis per Chriflum par~
ta partictpes fieri , modo eam non refpuant. Vult omnes
per verbum convertere modb non refiflant. Conf. D.Calov.
Syft. Th. t. i.p. 478. Nos quidemnonlatet, a NoftratibusTheo-
logis etiam conditionatamS\»^VLando(\UQ praefupponi fidei,& di-
ci : fi credant. Sed illis haec particula propne non eft conditionis,
fed ord/nis,non negantibus , Deum etiam omnibus & fingulis

homini-

-4?g)'7.(§»'

hominibus velle conferre fidem ceu falutis medium , modo
verbo ejr facramentis utantur&non refiftant.

§. 10. Eft autem adhuc probe obfervandum,quod propofitio
ilJa voluntatis ordinata : Dcus voluit omnes homtnesfalvarifed
hoc ordine,ut credant : pertineat fuo modo ad abfolutam3 & fuo
etiam modo ad Conditionatam. Adabfolutam vo/untatem,q\i&.
tenus inftitutione verbi&facramentoru prsecedit. hunccnim
in finem verbu& facramenta inftituit & ordinavit Deus omni-
bus&fingulis hominibus, utomnes&fingulicredant&nde
in Chriftum falventur; quod fine omni conditione voluit.
Quantum ver6 ad voluntatem Dei applicantis, voluiiDeus o-
mnibus & fingulis fidem, & per hanc falutem conferre, modo
verbo & facramentis utantur , modo non refiftant j Unde hac ex parte
voluntas Dei Antecedens eft Conditionata fy z. Neg. Popofit : Ma).
quia (i.)non attendit id, quod Deo adfcribitur a parte rei, &
quod de lpCopermodulum mentis noftnt. concipitur ; & infuper ne-
gligit diftinftionem fucceflus decretorum ratione ordinis &
temporis feu realis extftentu , uti fuperius monuimus. (2.) Et-
iamfi Deus per voluntatem fuam antecedentcm omnium & fingu-
lorumhominum ;per Voluntatem verbCon/fyaewfmquorundam
faltem voluerit falutem \ prior tamen illa voluntas Divina effica-
cilfimae dile&ionis in univerfum genus humanum per medio-
rum falutis ordinationem fefe diffundens manet hwnutabilis,
& confideratur vel ratione acquifitionis vel ratione appltcatio-
nis. Si ratione accjuifitionis : univerfalis Dei voluntas non eft re-
ftri&a per particularem , quia haec eft applicationis , & quidem ita
ut falus fpecleturfub ratione mediorum» in quantum ea ab
homiuibus velfineobftaculo admittuntur,vel obice objecto,
non acceptantur. Eft igitur alius refpeclus & alia confidera-
tio voluntatis Dei,undenulla mutatio ,nullareftrittio, quip-
pequae fit fecundum idemeodem refpettu confideratum. Si
ratione applicationis , itidcm nulla mutatio & reftrictiolocum
habere poteft .- Ratio , quia univerfalis illa Dei voluntas eft con-
dtttonataScordinata: nempe voluit Deus omnibus hominibus
ordinatafalutismediaapplicaregratia fuaconvertrice,y? verbo
&facramentisutantur,finon refftant feu obicem ponant. Hx^volun-

C tai

-*?3)i«-(g?8-

tas non reftringitur per particularem illam,qua Deusconclu-
fit hos vel illos falvari faltem , quos praevidit -wj-ohmnxoW , fi-
naliter credituros-, hac ipfa potius impletur id,quod voluit
Deus univerfaUteryCum voluerit cum <;0»d/ft0«£,quaabfente,non

voluit.

jf. II. Nequereftringiturvelmutaturv0/«wfc« Dei uni-
verfalis,(i ita concipiatur : Voluit Deus,ut omnes homines falventur^
fed hoc ordine,ut credant; Conclufio enim non reftringit propo-
fit: Majorem univerfalem, quae haec eft ? Quicunifc credunt-,
eos volo /alvos : fed potius falvat in fua univerfalitate , cum
ex Majori particulari nihil fequatur in prima figura. Apparet
igitur,meramerTecalumniam,qua nospetit Adverfarius no-
fter , cumtalesnobisaffingit ineptias.

§. 12. Afftngit ( inquit fk. objicit 3. Arnoldus ) haec diftin-
ftio Deo imbectllni vota & defiderium tneffiiax. Sic etiam Rivetus
difp. de Juftif. & gratiofa Dei difpenfatione th. 29. it.Molinae-
us in Anat. Armin. c. 5. vid. Hodof p. 5*9. Argumentum erit
fequens : Q^yoluntas Deo imbeallia vota & deftderium iv.efficax Iri-
buit, affingtt, tlla eji rejicienda. Atqui voluntasDei antecedens uni-
ytrfalis. E. Min. prob. ab Adverfario noftro fequenti fyllogis-
mo : Q^ voluntas vult omnes homines falvos fieri > tlla affingtt Dco vo-
tum imbecitte & defiderium inefficax. A tqui volutuas Dei Anteccdens.
vf. J.Neg.Min. prioris & Maj. pofterioris argumenti,quod Mi-
norem prioris probare debet. Negamus , nos Deo aliquid
affingere jNegamus votum imbecilJe adfcribi Deo } Negamus
ctiam defiderium , ( nifi fane fenfu explicetur\) incfficax. Neque
probat haee negata pofterius argumentum ; falfa eft Major:
Q^voluntasvultomneshomines falvos fieri,illa afTerit&af-
fingitDeo votum imbecille & defiderium inefficax. Sequitur
fakem *, itlam vovere votum & defiderare dejiderium <lviK^a,riKov\ non
autem votum imbecille' & defiderium inefficax,nedum talc
affingit Deo. 'Avik0oltikov akk' *k <Lvb?ytiTov. Non enimevenit
femper, quodDeusvult,fedfiDeusomnipotentia fua uti vel-
let, non pofTet non evenire. Defiderium medici in aegroto
curandonequaquameftinefficax quamvisnon femper fjqna-
tur. (anitasi mlla httu in Deo imperfeclio ,ut qui mhtl defideret fibi

fd

~sog»*(S?s-

/e^Nobis ,acvelitcert6 ordine , modo,certaque conditionc,
uti loquitur B. Dn. D. Dannhavverus in Hodof. Chrift.pag.tfto.

§. 15. Deus fane vult a nobis obfervari praecepta , quae
non obfervantur; fed num votum hoc imbecille dicendum?
Jllud votum imbecille dicitur,quod deftitutum eft omni poten-
tia ad voti finem confequendum ; Tale votum non eft Dei
omniumhominum (alutem deiiderantis;qui,ii abfolutafua
uti vellet potentia ratione applicationis , ( quod ratione primi
attus , qui refpicit acquifitionem falutis per Chriftum fa&ae
voluntas fit abfoluta , non negamus ) omnes omninb homines
falvi fierent; Verum ita nunquam voluit omniumhominum
falutem ; Voluntas eft conditionata * ordtnata , fi fciticet verbo
& facramentis utantur ,fi non refiftant Jpiritui Sanclo.

§. 14. Sicetiam non fequitur proprte loquendo dejiderium
inejficax» Tllud enim defiderium abfolute loquendo eft ineffi-
cax 1 quod rfon tantum eft dv^K&tTtKov , fed etiam deftituitur
mediis efficacibus; Aft voluntate fua antecedente Deus ialutem
hominum ardentiilime defideratefficere, ac per media fuffi-
cientia ac efficacia confequi ferio intendit. Num inefficax vo-
luntas illa , dequaDeusipieteftatur: quideft, quod debui fa-
cere vineae meae & non feci ei 1 Efa. V, 4. an non efficax afFe&us
ille Ko<T[*o<pthia,( Catholicae , qua ita Deus dilexit mundum,ut
etiam filium fuum unigenitum daret, Joh. 3, 1 6.1

§. 15. ty. Igitur. 2. Corrigendo Maj. priorisargumenti, h. m.
Qvoluntas Deo adfcribit votum & deftdmum tLviK@st.Ttx.fo ,illa eft re-
jicienda. Sed ita Major eft falfiflima. Annon votum defide-
ratiifimum eft , quo Deus Ezjth. 18, &#. defiderat vitam im-
pii ? teftatur id illud Ez.ech. 18,22. vult Deus non tantum finem,
fed etiam medium , fcil. refipifcentiam •> clamantem audiamus
Deum Ezech. 33, n, u. 2(4> tvammb vo$lt jf>r bocfc jierbett/

j^r VOrrl ^rtufe jffrael:' annon voluntas beneplaciti fuit /3ba*
t« Si*, quam fjweverunt Pharifaei & Legisperiti ? Iw.7,30. an-
non volantas Dziferia fuit, qul voluit , ut Hierofolyma con-
gregaretur ? fed illa congregari noluit, Matth. 27.37. Spiritui
1 Sanfti reftitit ^#.7,51. mane furgendo vocavit oves perditas
fcil. Israelitas , fed illi non refponderunt Jerem. 7, 13. non audi-

C 2 verunt

verunt > non inclinaveruntauresfuas Jerem. XI, 8. En fonor^m
querelam fapientia hjpoflatiu. Fromb. i. l^Clamavi & vosjve-
nmJlisAx.. extendi manummeam,&nonfuit,qui afpexerit.

§. 16. Objicit 4. &perhanc noftram diftinctionem vo-
luntatem Dei tnutilem reddi dicit Arnoldus . Si, inquit, ab atemo
novit Deus,hunc vel illum hominem damnatum iri ,inutiliter vult,utta-
lis fcrvetur. Argumentum erit tale : Q^ Vult omnes homines fal-
vos fieri, &tamen videt hunc vel rflum hominem damnatum iri,ille in-
utiltter vult » ut talis fervetur. Atqui Deus ab <etemo.&c. xf.. Neg.
Maj. Nam (1.) adverfariis non diffitentibus Deus praecipit im*
piisetiam non electis,utreupifcant;atque fic voluntate/»-<£-
cepti vel ivaptriaf (utiArnoldus loquiturpag.i^.) vult, ut obedi-
antj&tamen videt,illos non obedituros&adpoenitentiam
redituros. Ergone inutiliter praecipit, inutilitervult,urob-
ediant? impium! (1.) Quod volumas Dei univerfalis inutilis non
fit,poteft teftariomnium fidelium fldes & irxiif ofaU -, harc fta-
re non poflet > nifi gratiae univerfalitate nitatur,nifi profun-
damento habeat univerfale meritum Chrifti. Cum enim ex
Majori particulari nihil fequatur fub hac propofitione : Qups-
dam Deus vult falvos ex abfoluta ivhKU; pro quibusdam tantum Chri*
ftus mortuus ejl, nempe proiis» qui ex abfoluto beneplacito funt ab
aeterno ad vitam aeternam elecli; fuccedit gratiae &gratiofae
voluntatisdivinae univerfalitas & condudit : Deus vult o-
mnes falvos fleri: pro omnibus Chriftus mortuus eft : E. et-
iam Deus me vult falvum fieri. E. Chriftus pro me etiam mor-
tuus eft. annon igitur voluntas illa umxerfalis qua unice fides
noftra nititur , impie inutilis dicitur ? (3.) Ne quidem inutilis
dici poteft univerfalis Dei voluntas ex parte ipforum improborum ;
Debuitenim his etiam conftare benevolus Dei afFectus erga
univerfum genus humanum , ut non habeant , quo conque-
rantur fibi defuiiTe media falutis & quidem efficacia & fufE-
cientia, quopacto ad minimumvoluntas Dei univerfalis re«
probos facit dvA-rohoyifrnf. Rom. 1, 20.

§. 17. Objicit 5. Adverfarius nofter c.I.§.4f.p. 2^5. quod
haec diftin&io pugnantiam voluntatis in Deo ponatj pofte-
riorenimpriorem corrigit ex mente Arnoldu Cum e«////,inquit>

per

-e?a*i.(g?3-

per Confequentem cognofcat Deus , fe finem antecedcntis intentum ajfe-
qui non pojfe , eo ip/o argumento priorem correxiffe dtcendus e(l,adeoque
fingitur Deus bicfecijfe aliquid invitus. Argumentum eritieq. Cuid
adfcnbitur gemina voluntas ,cujus unaalteram corrigit, illi tnbuiiur pu-
gnansfeu contraria voluntas. Atqui per h&ncdijiinftionem voluntatis
Deiffnmeced. & Confeq. E. iy (i.)Corrigendoillud,quodper
detorfionem mentis noftrse nobis affingitur in Min.quafi per
noftram fententiam voluntas Dei Confequens particu/aris Ante-
cedentem univerfalem corrigat.NuIla fit corre&io, uti nul-
la mutatio,nulla reftri£tio,quod fupra prolixe eft monftra-
tum.

§. 18. Voluntas Dei Antecedens univerfalis gratU, prout (e
habet ad mediorum falutis acqutfitionem, non fuit coire&a
yziConfcquentem ,quia haec eft applicationis faftse xc.t* irgoyvao-iv,
atqueficalterius generis. Deindenequeper voluntatem Confeq,
corre&a eft voluntas Antecedens , prout fe habet in refpeclu ad
mediorum applicationem , cum voluntas fuerit Conditionatat
quippe qu&Deus voluit omnibus&fingulis hominibus falu-
tis media in fide conferri & applicari : fiverbo & facramentis utan-
tur,fi non refiftant ; Huic voluntati igitur fubordinatur Confe-
quens, qua vult illosattu falvari , apud quosconditio impletur.
§. ip. Neque correfta eft illa v0/««taf,quaDeus dicitnr
voluifle omnium hominum falutem hoc ordine, ut credant,quia
huicitidem fubordinatur Confequens voluntas , quae fac"taeftxa7*
T?oyvajiv eorum , qui erant finaliter credituri. Corrigamus
igiturCz.Jargumentum : Cuio adfcribitur gemina voluntas,
una, quaDeusvult omnes ^fCe falvos; altera» qua Deus quos-
datantum vulteffefalvos illi tribuitur pugnansfeucontraria
voluntas. SicrefpondemusReftring.Maj.Cuic.adfcribitur^-
whu voluntas,una,qua &c- alteraa o~*vTOf fimtlis & kclt' dvrt fe-
curidum idtm, illitribuiturpugnans feucontraria.voluntas.
Majorem fic efTe reftringendam docet nos fana Philofbphia
velLogica, quae ejusmodi conditiones ad veram repugnan-
tiam requirit. Jam reftricta Maj. Neg. Min. Nam Deusvult
omnes homines falvos fieri,& vult etiam quosdam tantum
falvos (i ) non x*T aW , fecundum idem , fi confideretur vo-

C 3 luntas

I— ^■^—— ■ — ■ I ■ ! ■ "■■■ — '■■ ■' ii

luntas Confequens refpe&u amecedentU , prout haec eft abfoluta feu
(ine conditione concipitur. Voluit enim omnes falvari in ac-
acquifitione mediorum falutis,fecundum quamnonconfide-
raturvoluntas Confequens. (2.J Non u<r*uT6>r ,fimiiiter,fi vo-
luntasDei antecedensfpe&etur ut conditionata , ratione aopHca-
tionis,eo ipfo,qu6ipfa conditionateconcipiturj fe»uTTO7««-
tas Dei confequens. Conf. pauio fuperiiis §. 10.

§. 20. Hoc etiam tenendumeft circiea,qu2e habet^r-
noldus in §. 55. & feq. ubi ita : Simul dicere Deum velle omnesfalvari
voluntate antecedente ; & nolle, omnes falvari voluntate Confeq.plane im-
pofibile efi & contradiclorium ,unde Confequen s priori lituram inducat
eamque expungat oportet. iy. Ideo non eft contraductio , quia
non fervatur identitas extremorum j quod tamen requiritur ad
Enunciationescontradi&oriaSjUt fcil.termini utriusque pro-

pofitionis fumantur a<ra,VTeos <ztf>bs ,etVTv Kcfl' eti/7& kcu h dvm XfQ*

va, Quod autem hic defint ifta requifita , ex fupia & modo
notatis conftabit.

§. 21. Quod 6+ nobis opponit argumentum Amoldus,
continetur verbis §. f f.expreflis,ubi ita: Diftinclio b&c volunta-
tem Dei antecedentem incertam & indeterminatam faat ,donec conditio,
fub qua Deus aliquid antecedenter vult vel impleatur vel infringatur ;
Argumentum erit tale : Voluntas conditionata , qua quis aliquid vult
fub conditione ab alib implenda , eft incerta& indetmninata,donec con-
ditio/uh qua quis altquid vult, vel impleatur vel infringatur. Atqui
Voluntas Dei antecedens eft conditionata. fy. Ut jam nihil dicamus
de voluntateDei antecedente, quomodo haec Conditionata fit dicen-
da , de qua re fupra fub Obj 2. JT. 9, 10. Major eft falnifima.
Nam (1. ) tantum abeft , ut fiat incerta per conditionem, ut ne qui-
dem in homine fit incerta ; Voluntas fane Patris , qui omnes fuos
filios haeredes inftituit fub conditione , Ntfi degcneres fiant,
eftcerta &determinata qua conditionata , etfi non certo &c deter-
minate f«at, numobedientiam filialem praeftiturifint,atque
ita non abfolute velit illos haeredes conftituere.De2Ceg4/«wle«-
gitur ,quod tradituri fint Davidem in manus Saulis , fi David
apudipfosmanfurus eflet. HocDeusrevelans certo & determi-
tiaie fcivit futurum, etfi fttb condttione comingente fuerit futurum.

Unde

Unde condiciocontingensnon tollitcertitudinem cognitio-
nis. '2.) Accedit, quod Voluntas Dei etiam Confequens maneat cer-
ia& dmrminata ^nonohHsimt conditione voluntatis Dei anteccn-
tis ab homine implenda vel infringenda, quia certo ejr infalli-
biliter in aeterno fuo decreto praevidit, in quibus conditio im-
plebitur & in quibus non.

§. 22. 7. Pergit Adverfariusnofter &ita CeCc nobisop-
ponit §. 46. fkper banc,inquit,difltnttionem voluntas bumanafem-
depev.denter ad Deum determinat ad bonum. Ex Confequente entm vo-
luntate ehgit aul reprobat,quorumfidemvelinfidelitatempr<£fiivit.Na.m
fi quaeras : CurDeus hunc elegit ? ex hypotbefi difiintlionis rejponden-
dum ejl> quia eum pr<tvtdit futurum fidelem. Si porrb quaeras : Unde
hoc fit , quod Deus in hoc praviderit fidem ; ex eadem hypotbefi rejponde-
atur oportet , quia fe bomo fuapte oatura adfidem dijpopturus erat. Ar-
gumentumerit feq. ex ipfiflimis verbis Adverfarii noftrifor-
mandum. Per quamcunque voluntatem Deus hunc vel illum homi-
nem elcgit, quia eum pr&vidit futurum fidelem , per illam elegit ipfum»
quia fe ad fidem difpofiturus erat fuapte natura ; & per Confequens vo-
luntas humanafe independenter ad Deum determinatad bonum. Atqui
per voluntutem Confeq.E iy (i.J i/V«aoVti latet in concluib,quan-
do fit mentio determinationis voluntatis ad bonWh. Eft enim notum,
qu6d Calviniani cum Dominicanis ftatuant aliquam irrefijltbilem
prAdeterminationem divinam voluntatis humana ad opera fua , qualia-
cunqueilla fint >feu bonafeu mala. \lna\zftne injuria a Noftratibus
ipfis tribuitur , quod Deum faciant caufam peccati , quod tol-
lantierumcontingentiam& hominis libertatem in externis.
Yerum eft , quod caufa fecunda dependcat a priina in eflendo
non tantum, verum etiam in operando; fed quod dependen-
tia illa confiftat in praedeterminatione aliqua voluntatis ad
a&iones fuas ,nullatenus concedendum eft j Ita homo depen-
det in aftionibus fuis a Deo , & ita Deus concurrit cum homi-
ne in attionibus fuis, ut homini relinffuat libertatemfuam,
fravvifi , quo libere fefe determinabit.

§. 2$. Quantum ad acliones Jpir/tuales fidei & converfionis no-
y?r<t,illaeiniolidumdependent quidem a Deo,fed neque hic
recte dicitur^Deum ad jpfas deteiminare hominem, Determi-

natio

, , , | , , •■m^bm *

natio haec Calviniftica orta eft ex abjoluto aliquo , quod ftatuunt,
irrefifiibili decreto gratiam fecum trahente irrefiftibilem in pro-
dutlione efFectuum Ipiritualium. Confundere ergb videtur
Arnoldus dependentiam bonijpiritualis interni feufalutarisconverftonis
cum dependentia boni corporalis , externi,cmlis. In genere loqui-
tur§.4<S. de bonis aclionibus , quando ait: Voluntas bumana fe inde-
pendenter determinat ad bonum per hanc diftinclionem : exiftimans
hominis voluntatem in omnibus luis attionibus dependere
itaaDeo,ut ab ipfo determinenturjad tales; De bono Jpiritualiy
de initio , caufa, ratione falutis noftra agit in fpecie in jj*. 48. p. 175.
alias plane eadem objettio efTet, quse in §. 46. & quae §. 48.
objicitur. Verum dependentia illa , qua homo in aclionibus Jpi-
ritualtbus Jalutaris converfionis a Deo dependet , eft longe alia ab
ca,qua in aciionibus fuis externis & civilibus aDeo dependeredici-
tur. ln illis nihil habet virium , quippe in peccatis plane mor-
tuus Eph. i,&*). lnhis habet vires & agit etiam propriis fuis
naturalibus viribus. Inillis unice dependet a Deo; Inhis fe-
cus. Unde apparet, quid fentiendum flt de illa Confequentia,
quam anneftitArnoldus. Homo fuapte nattira fe dijponit ad fidem.
^E.Voluntas humana independenter ad Deumje ipfam determinat ad bo-
num. Si loquitur ftk praecise de Bono, uti videtur ex ratione iu-
pra commemorata , corporali & civili , nos ultro fatemur , homi-
nis voluntatem in aftionibus bonis externis non dependere a
Deo , uti fides ejus dependet ab ipfo. Neque V. C. Homo fe ad
fidemfuamfua natura dijponere potefl. E. Voluntas hominis in acliombus
fuis bonis qualibuscunque externis independenter fe habet. Pofita,non
concefTa , Pelagiana fententia, quod homo fe ad fidem fuam
difponere poffit , non. negabituf omnis dependentia , non ne-
gabitur communisDei concurfus , fed faltem negabitur , ho*
minem ex propriis viribus naturalibus agere. Ref tat igitur,ut
Refpondemus (1.) ad Confeq. Maj. & quidem quatenus fine
additamento ha&enus a nobisremoto concipitur. De qua re
plure in Obje&ione fequenti & ultima , ubi idem fere oggan-
nit adverfarius nofter.

i". 25. Otlavum & ultimum , quod prse aliis examine
dionum judicamus , Arnoldi argumentum habetur §. 48. in
verbis feq, Per bdttc^ inquit , Dtftmclionem ftlutis noftr* initium

caufa%

caufa , ratiom non Deo, fed homini accepta fertur , fi enim quarat : qu
jiat, quodtum Dcus omnes & jingulos homines falvos fieri velit, non
tamen omnesfalventar? ipfi adverfarij rejpondent; quia mn omnes fa-
lutts mediaobiata acceptant. Si quarere pergat :mde bocfit, quod hi *i-
ceptent ftlli non? neceffetft utrosque id habert tx/i. Haec crant, quse
ctiam objicit in §. 4.6. uti in prasced. objcft ione verba ejus re-
citavimus. Hinc Henrtcus Aitingius Problem. Theol. part. 1. lib. 3.
nos vocat Semt-Pelagiams. Rejichnust\nqvLKns,&4amnamus hancdi-
ftinclionem , quo fenjk Damnafcenus & Semi - Peiagiani ( fic nos per ca-
lumniam vocat);i utuntur. vid. D.Calov. Sjfl. Th.t. 2>pag. 4^0.
Ratio fy llogiftica erit talis i Per quamcunque voluntatem Deus
hunc vel illum bommem elegit, quiapravidit eumfuturum fidelem , ille
elegit eunhquia fe fuapte natura adfidem dijpofiturus erat (uti fonant
verba §.4d.)fV/ quia mediafalutis oblata erat acceptaturus
exfe. & per confequens falutis noftrae initium, caufa & ra-
tio non Deo , fed homini accepta fertur. Atqufii^: Voluntatem
fuam Confeq.E.

§, 16. Hoceft Calvinifticum argumentum, qub ortho-
doxos Pela^ianijmi malmosk accufant, & quo pugnant mani-
fefte contra Deum & ejus r erbum. Annon enim Scriptura Sac.
ipfa teftatur,l*Aoj.wp faftam effe x*7«t ntffywtp &«/»>/« oWiXomJL
Ipbefii. i.Tim.i. i.ptt.i. utrumque dicendum eft, quod Deus
nos elegerit xa.?* *s?iym9n fidei feu *rs*rM*i*&T*s Eph. 1. & quod
fides noftra unice pendeat a Deo, feu fit *pyr r* $**Joh. 6. Haec
probe fcis, Arnolde, quod nos contra Pelagianos& Semi-Pelagianos
difputemus paflim , hominem flane nthtlvirium habere ad
cut converfionem ; unde nobis tacentibus , imaginari tibi pot-
es,Confcq. Maj. a nobisnegari.

§. 27. Quando quaeritur ? unde fit , quod Deus hunc vel ittum
ad vitam aternam elegeritf Rette ais , nos refpondere , quia
Deusprasvidithuncvelillum hominem futurum fidekm,ad-
de finaliter. Quando autem porrb qua?ritur : llnde hoc fit , quod
Deus in hocpravideritfiaem,vet quod media falutts oblata acceptavertt?
Noftra Refponfio non ell,quia fe homo diapte natura ad fidem
erat diipofiturus , vel, quod id habeat ex fe : Hanc relponf*o-
nem malitiose nobis zftingisAnwldr Urges; Nos oport :rc ita

D idpon-

-*>§) *<•)&?»-

refpondere : NanrS dtcas ( funt verba tua §.4.6.) tWflt&ttmjquut
Deus eum ad p!em de#rminavit ( hoc nos non d icimus , fed Cal vi -
niani praedeteVninJltionem aliquam irrefiftibilem ftatuemes )
egopergam qu&rereuur ergo non <tque hunc , quemreprobuvit ,adjidem
determinavit ( non opus ulterius quaerere , nos enim determina-
tionem Calvinifticam damnamus : ) Namfi determinajfet, aque in
koc atque in itlofutura fuiffet fides. Necejfe autem efl , ut hic ad abfolu-
tam Dei poteftatem & voluntatetn recurratur,adeoque diftinclto tlla cor-
ruat. Ita ineptit .<4r«0/</K* $.46. Sed haec nos non movent. lta
enim nos non refpondemus , uti Calviniani fibi imaginantur ;
seque quaeftio eft : kndc fit , qucd hunc adfidem determinaverit, non
t\lu\n\ fed quaeftio eft : unde fit , quod hic vel tlle homo cre-
dat, dlius autem non-tSc per confequens : Unde fit , quod
Deus hunc crediturumpraeviderit, illum non ? Refpondemus
autem cum Apoftolo Rom.6, z$. Exgratia Dei 119 <AX x*-?ta!/-A ™

Htli £tv» cutmQrLW XP1?® I«*"«> , t« Kt/f/«u vuuv ; it. Eph. 2, f , 8. XAS^'1

«£i FWCtHTtMLvnou TKTO KK i£ V[J.av , Se* To ^oyfov.

§. z8!^Excipit Arnoldus: a nobis gratiae Divinae non
pofle falutem noftram & fidem accepta ferri : quodfienim : (funt
ipfius verba §. 4.8. ) dtcant , id illos ( qui CFedant & falventur ) e x
gratia Dei habere\hos fqui non eredant 8c damnentur) ex fe tdfa-
tere, quaero : Qur ergo Deus his non dque gratiam largitus eft ac ilits ?
iik aqua htreat oportettvel (uti loquitur§,46.)*i<7 abfolutam ati-
tjuamDei voluntatem returrendum eft, utproinde itftinftto i/ia corrt&t.

§. 25). Veriimaquanobisnondumha2ret,wiJrwo/^,ne
<jue neceffe eft , ad abfolutttm aliquod decretum recurrere , fi ©a
obfervaveris, quaefupra iterum atque iterum inculcavimus de
voluntateDei conditionata , %c facileexmentenoftra refpondebis
ipfe. Nimirum rettiflime omnia in negotto converfionis & falutis
mftrs, adfcribi Deo ejusque divinae gratiae , cum unice fit donii
Dei , quo nos beamur. Si autem qua-ratur : Unde hocfit, quod hic
ftde donetur, ille autem non j hic fitlvetur , ille non ? iy. Ex Scr. S. qu ia
hic verbo & facramentis,quibus mediantibus Spiritus San&us
in nobis regenerationem operatur i.Pet. 1, 23. Joh. 3, 5. Acl. 3, 5.
i.Cor. 12,13. utitur,ille non , fed refpuitjg«A»>< t« Szh, Luc.7,^0.
JlleSpiritui S. qui paratuseft omnibus per verbum &facra-
mcnta fidem conferre,non refiftit; hicautem leCifik, Actor>7,fi.

H*c

Haec eft ratio . nulla hic opus eft grntia pra?detcrminante&
voluntace irrefiftibilileu decretoabfoluto.

§. 30. Unde etiam quaeftionem illam : Unde fit, quod bic
prs, aliofidem ex verbo conceperit ? facile nobis (blvit HodomoriaCal-
vm. B. Dn. D.nannbavverip.m. 1878. />/uw/. IX. quia fcil. hic pae-
dagogicis viribusnon eftabufus,quianon refiftit divinaegra-
tiae , KA^ropfiAv non impedi vit ; atque hinc dignus palli ve, non
a&ive, comparative , non pofiti ve, Mattb. 10, 1 1 .

JT. 31. Quid autem ? fiquisobjiciat, qubdetiamw»- refi-

flentiabtSp. S. opus? Hicenim eft,qui tum naturaiem, rum

actualem,fimplicem ac vincibilem hominis irregeniti repu-

gnantiam inhibet ac refraenat, ne fiat affectata & morofa, ut U>-

quitur Theologia Pofit. D. Kbnigii p. m. 15)7. §. fof. ly. Re-

ftiflimehafcfefehabent fed obfervandum (i.j quod,etii quis

largiatur ,e(Te in hominis arbitrio,morose non rcfiftere.non

tamen inde fequatur Pelagianifmus. Ratio quia (*.) Jlla Non- Re-

fifientia noneftaliquid />»////>/ fed negativi, quohomo paffivefc

habetj In Controverfiisautem interNos ScPelagianos ac Syn-

eroifl.ts controvertitur de Liberi arbitrii viribut p<>fittvii'J2.)1<li-

hil facitilla non-refiflentta ad*eonverfionem£zc\<zb.cor>dttioNega~

ttvafubjetfo convertendo neceffar/a, uti alias abft.nemia a

peccatis rcgnantibus dicitur condttio neceffaria fubj cto ju(ltfu.ihdo,

nec tamen facit aliquid ad juftificatione , feu qua mcdium,fea

quaconditiofinequanon. Verum(2.) nondumfacimus cum

his, qui AT0M-r?y//?£«r/4wdicunteiTefoliushominis;fed omnino

res itafefe habet,quemadmodum notavit Theol. Pofit Kbni-

gii,quodSp.S.fit,exrepugnanre facere non-repugnanrem.

§. 32. Eftautem probeobfervandum, quod in condtttonu-
bus, quae converfionem praecedunt, eamque intrinfece non cjii-
ttituunt, aliquid etiam fubjeclo rowvmwfl.-Jiitdandum , nimi-
rumtantum,quantum virium habet in acrionibus pxdagogi.it»
lccttone,meditatione & intelleclione fcriptur se , u b i ccia m requ ir . i u r
gratia Sp. S.pr&venicns; fed hrec gratia pnevenicns non cxch.dtt
omnes vires humanas , te homo ejusmodi comltuones , Suhj ': ci 0
co>. 'vertendo neceffarjas,padagogicas [KB. nondumefifern.o no-
bis de ipfa converfione ) peragit quide fuis viribus,fed nmfolii,verum

£> 2 gratia

—————i " - ■ ' —————

gratia Spirttss* San.prsevenicnte ddjutus. Hoc paftomaner,
quod Sp. S. refrcenet , ne fiat morofa , relu&antiam , & manec
etiam,quod in homine culpa refideat,quod quidam morose
refiftat , quidam non j hominis eit , gratia Sp. S . ad jutum pofle
morose non refiftere : etfiejus nonfit, ita fe paflivehabere,
ftfibi relinquatur.

§. ii. Namhorno,priusquam converfio perfkiatur,quaipfe
concepta fide fpiritualiter vivere incipit, adhuc morruus eft,
nec plus ad fui convcriionem conferre poteft, quam Lazjtrus ad
fui refufcitationem Job. u, 4$, 44. verbafunt ExcDn.D JEgidq Mrau»
(hijiquahabetin&tjp.fualnAUg.de Poemtentia Ninevitarum lit. D. §.5).
tdit. nU. Quod ulterius declarat faepihs citatus & laudatus
B. Dn. D. Dannb, in Hodom. Calvin.p. m. 1880. Pbant. IX. §. 43. Sicut,
inq\iit,non-refiftentia corporis refufiitandi } morte non praexigit vitam
pr&fentem\ita nec non-repugnantia pcedagogica ad converftonem pr&exu
gn vitam ex regeneratione. Haecquae ha&enusadqu&ftionemill&m
alias vexattfiimam de concur/u bominis ad ftti conyerfionem ex occafi-
one notavimus,ut melius componantur,binas probe obfer-
vandas ponimus diftinttiones, diftinguentes ic. inter vires p&-
dagogicas &beaitficas j it, inttr non- ri*~fifientiam negativam& aclua-
lem influxum admedia fa\ut\s:iHas&chanc etiam irregenitis lar-
gimur : iftas8thunc iisdem denegamus.
SOLl DEO GLORIA.

Praftantifitmoatcfcpereximio Dn.ReJJtondenti, Amicojuoperdilefloi

VUlt Deus, ut fiant homines , quotcunquc creavit,
Salvi.ntc peflum funditus ullus cat ;
NamChriftus cum mortc fua , tum lcgis honore

Promeruit vitam , quse fine finc beat,
Et meruit cun&is vita hne fine potiri,

Quifidc, quod meruit Jcfus,habcre volunt*
Utquc velint.i d * ipfc dcdit , dum femina vcrbi

Sparfit,&his lacrar flumina junxitaqus.
Nafcirur inde fides , quse cceli dona prehendit,

Ex fidr juftitiat fruft us , & alma falus.
Hsc, SCHUMANNE , doeet tua diflcrtatio , quarc
Gratulor ,atquc precor falvus ut ipfc fics«

Btnevot. E.fecit

PrsfesExercitii,

f 1 tr 1 s.